Grypsowanie w więzieniu: Co to jest i skąd się wzięło

Grypsowanie w więzieniu: Co to jest i skąd się wzięło
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski13.02.2024 | 7 min.

Grypsowanie w więzieniu to zjawisko, które budzi wiele kontrowersji i emocji. Jest to swoisty podkulturowy kodeks zachowań, obowiązujący wśród więźniów. Grypsujący stanowią zamkniętą, hierarchiczną grupę, która rządzi się własnymi prawami i regułami. Skąd jednak wzięło się to zjawisko i dlaczego nadal jest obecne w polskich zakładach karnych?

Kluczowe wnioski:
  • Grypsowanie ma długą historię sięgającą XIX wieku.
  • Jest to sposób na przetrwanie trudnych warunków więziennych i walkę o dominację.
  • Grypsujący tworzą hermetyczną, hierarchiczną strukturę społeczną.
  • Przynależność do grypsujących daje "więzienne korzyści", ale też niesie ze sobą konsekwencje.
  • Walka z grypsowaniem jest trudna, ale możliwa dzięki odpowiednim działaniom.

Grypsowanie - co to takiego?

Grypsowanie w więzieniu to zjawisko znane w Polsce od lat 90. XX wieku. Jest to swoisty kodeks zachowań i praw obowiązujący wśród osadzonych. Grypsujący tworzą zamkniętą grupę rządzącą się własnymi regułami i hierarchią. Przestrzegają specyficznego słownika, gestów, tatuaży. Ich celem jest zdobycie przewagi i kontroli w więzieniu.

Nazwa "grypsujący" pochodzi od ros. "грызть" - gryźć, kąsać. Określenie to ma podkreślać waleczność i agresję tej grupy. Inne potoczne nazwy to "więzienne elity", "ludzie ze sprawą" czy "blatniacy". Grypsujących łączy swoista solidarność i duma z bycia więźniem.

Zjawisko grypsowania jest obecne głównie w zakładach karnych dla mężczyzn. Kobiety rzadziej tworzą tak hierarchiczne struktury. Jednak i w więzieniach żeńskich zdarza się wyłanianie nieformalnych liderów.

Zasady grypsujących

Grypsujący przestrzegają ścisłych zasad, nakazów i zakazów, które regulują ich zachowanie i pozycję w grupie. Najważniejsze z nich to m.in.:

  • bezwzględna wierność grupie i posłuszeństwo wobec przywódców;
  • zakaz współpracy z administracją więzienną;
  • rozliczanie się z popełnionych błędów poprzez kary fizyczne;
  • obowiązek dzielenia się zyskami z nielegalnej działalności;
  • specyficzny sposób porozumiewania się i zachowania demonstrujący przynależność do grypsujących.

Historia tego zjawiska w polskich więzieniach

Zjawisko grypsowania pojawiło się w Polsce w latach 90. XX wieku, choć jego korzenie sięgają znacznie dawniej. Już w carskiej Rosji w XIX wieku istniały nieformalne grupy rządzące więzieniami. Jednak dopiero po upadku ZSRR i otwarciu granic ta "więzienna moda" dotarła do Polski.

Grypsowanie w więzieniu szybko zyskało popularność wśród młodych, długoletnich więźniów o niskim statusie społecznym. Przynależność do elity dawała poczucie władzy, bezpieczeństwa i przewagi nad innymi. W latach 90. wkroczyła też masowo do zakładów karnych przestępczość zorganizowana, co wzmocniło to zjawisko.

Obecnie grypsowanie nie jest już tak powszechne jak dawniej, jednak wciąż jest obecne w wielu polskich więzieniach. Coraz częściej pojawiają się też jego lokalne odmiany np. "bracia", "posixy" czy "czerwoni".

Czytaj więcej:Kolor na literę Z: Przewodnik po barwach

Grypsujący - charakterystyczne cechy i zachowania

Grypsowanie w więzieniu to nie tylko zbiór reguł, ale też wyraźnie określony styl bycia. Grypsujących łatwo rozpoznać po charakterystycznym wyglądzie, gestach, tatuażach i sposobie porozumiewania się. Mają specyficzny slang, żargon i powitania.

Częste cechy grypsujących to m.in.:

  • demonstracyjne tatuaże np. kropki na palcach, gwiazdy na kolanach;
  • ogolona głowa i broda;
  • noszenie ubrania w charakterystyczny sposób - spodnie podkolanówki, koszula w spodnie;
  • prowokacyjne zachowanie - plucie, głośne rozmowy;
  • specyficzny żargon i powitania, często w języku rosyjskim.

Grypsujący dążą do podkreślenia swojej wyjątkowości i manifestowania przynależności do grupy. Chcą budzić strach i szacunek wśród innych więźniów.

Przyczyny powstawania grypsujących grup

Grypsowanie w więzieniu: Co to jest i skąd się wzięło

Dlaczego to zjawisko pojawiło się w polskich więzieniach i nadal się utrzymuje? Przyczyn jest kilka.

Po pierwsze, grypsowanie daje poczucie przynależności do elity i fikcyjnej władzy. Podnosi samoocenę i status więźniów o niskiej pozycji w hierarchii.

Po drugie, zapewnia ochronę i bezpieczeństwo przed przemocą. Więzienie to surowe środowisko, gdzie trzeba dbać o swoje interesy.

Po trzecie, umożliwia zdobycie realnych korzyści - lepsze warunki, wyżywienie, dostęp do używek. Grypsujący kontrolują nieformalny obrót dobrami w więzieniu.

Po czwarte, wynika z nudy, braku perspektyw, konieczności organizowania sobie czasu w warunkach izolacji. Tworzenie własnych struktur daje zajęcie i "adrenalinę".

Po piąte, jest efektem złych warunków w zakładach karnych - przeludnienia, niewystarczającej opieki, braku perspektyw resocjalizacji.

Konsekwencje przynależności do grypsujących

Przynależność do grypsujących daje pozornie same korzyści, ale niesie ze sobą także konsekwencje.

Z jednej strony zapewnia ochronę, ułatwiony dostęp do dóbr, możliwości nawiązania kontaktów przydatnych także po wyjściu na wolność. Jednak z drugiej strony wiąże się z utratą prywatności, koniecznością bezwzględnego posłuszeństwa i uczestnictwem w nielegalnych działaniach.

Przynależność do grypsujących blokuje też możliwość resocjalizacji i readaptacji społecznej. Utrwala stygmatyzację i utożsamianie się z kryminalnym światkiem. Może prowadzić do pogłębiania demoralizacji.

Kary za nieposłuszeństwo wobec grypsujących bywają surowe - od szykan pozostałych więźniów po agresję fizyczną ze strony członków grupy.

Wpływ grypsowania na życie więzienne

Grypsowanie w więzieniu znacząco wpływa na codzienność osadzonych i funkcjonowanie zakładów karnych. Z jednej strony negatywnie, z drugiej może mieć też pozytywne aspekty.

Do minusów można zaliczyć nasilenie przemocy i wyzysku, rozwój nielegalnego handlu, utrudnianie pracy personelowi, pogłębianie podziałów i napięć między więźniami. Z drugiej strony obecność silnej grupy grypsujących może też dyscyplinować innych skazanych i zapobiegać chaotycznej przemocy.

Negatywne skutki grypsowania: Pozytywne skutki grypsowania:
- wzrost przemocy i wyzysku - dyscyplinowanie innych więźniów
- rozwój nielegalnego handlu - ograniczenie chaotycznej przemocy
- utrudnianie pracy personelowi - możliwość negocjacji z liderem
- pogłębianie podziałów między więźniami - zaspokajanie potrzeby przynależności

Należy jednak podkreślić, że generalnie wpływ grypsowania na życie więzienne ma więcej negatywnych niż pozytywnych aspektów.

Sposoby walki z negatywnymi skutkami grypsowania

Jak zatem minimalizować szkodliwe efekty tego procederu? Eksperci wskazują kilka możliwych rozwiązań.

  • Programy resocjalizacyjne i terapeutyczne pomagające zmienić postawy więźniów.
  • Rozbicie dużych więzień na mniejsze jednostki utrudniające tworzenie zorganizowanych grup.
  • Wczesna identyfikacja i izolacja nieformalnych liderów destabilizujących porządek.
  • Zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe angażujące więźniów w pozytywne aktywności.
  • Poprawa warunków bytowych i większa kontrola niedoborów eliminująca przestrzeń do wyzysku.

Skuteczna walka z grypsowaniem wymaga jednak przede wszystkim głębokich reform całego systemu penitencjarnego ukierunkowanego na readaptację nie zaś izolację.

Podsumowanie

Grypsowanie w więzieniu to zjawisko, które choć znane od dekad, wciąż budzi kontrowersje. Jest to swoisty kodeks zachowań i reguł obowiązujący w aresztach i zakładach karnych. Grypsujący tworzą zamkniętą, hierarchiczną grupę posiadającą przywileje. Z jednej strony daje to korzyści, z drugiej prowadzi do wielu negatywnych konsekwencji. Aby ograniczyć szkodliwe skutki grypsowania, potrzebne są zmiany systemowe i praca u podstaw.

Grypsowanie w więzieniu to zjawisko złożone, które znacząco wpływa na codzienność osadzonych. Choć trudne do wykorzenienia, można i należy minimalizować jego negatywne aspekty. Wymaga to zaangażowania zarówno ze strony służb więziennych, jak i samych skazanych. Tylko dzięki wspólnym wysiłkom i rozwiązaniom systemowym grypsowanie przestanie być problemem polskich jednostek penitencjarnych.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Balladyna: Opis postaci i kluczowe cechy bohaterów
  2. "Nie posiadam": Jak elegancko wyrazić brak czegoś?
  3. Kłoda: Słowo klucz w krzyżówkach
  4. Dawniej o teściu: Etykieta i nazewnictwo
  5. Garderoba na literę Z: Przewodnik po modzie
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski

Jestem pasjonatką języka polskiego i literatury, która pragnie dzielić się swoją miłością i wiedzą z innymi. Jako założycielka portalu o poprawnej polszczyźnie i literaturze, moim celem jest edukowanie, inspirowanie i budowanie mostów między klasyką a współczesnością. Z wykształcenia jestem polonistką, a z zamiłowania - opiekunką słów i opowieści. Moje artykuły i poradniki są przystanią dla każdego, kto chce zgłębiać tajniki naszego pięknego języka oraz odkrywać literackie arcydzieła. Wierzę, że język jest żywym organizmem, a literatura - lustrem świata, dlatego zapraszam do wspólnej podróży po krainie słów.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły