Dawniej o teściu: Etykieta i nazewnictwo

Dawniej o teściu: Etykieta i nazewnictwo
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski21.02.2024 | 5 min.

Dawniej o teściu mówiono w Polsce z pewną dozą nieufności i humoru. Choć dziś relacje między młodymi małżeństwami a ich teściami są zwykle poprawne, jeszcze kilkadziesiąt lat temu wzbudzały one wiele kontrowersji.

Kluczowe wnioski:
  • Dawniej teściowie często postrzegani byli jako wtrącający się i kłopotliwi.
  • Istniało wiele porzekadeł i przysłów o trudnych teściach.
  • Relacje z teściami regulował ścisły kodeks zachowań i form grzecznościowych.
  • W kulturze teść był bohaterem wielu kawałów i anegdot.
  • Obecnie nastawienie do teściów jest znacznie bardziej życzliwe i mniej stereotypowe.

Odniesienia do teścia w przeszłości

Dawniej w Polsce panowało przekonanie, że teść to osoba kłopotliwa i wtrącająca się w życie młodego małżeństwa. Stereotyp ten odzwierciedlały liczne przysłowia, powiedzenia i żarty na temat teściów.

Mówiono na przykład: "z teściem trzeba chleb jeść na miodzie", co oznaczało konieczność okazywania mu najwyższego szacunku i oddawania honorów. Inne powiedzenie głosiło: "teściowa jak swęd, do kości dopiecze". Ukazywało ono teściową jako irytującą, natrętną osobę.

Teść był też bohaterem wielu anegdot i kawałów podkreślających jego wady. Przedstawiano go jako skąpca, zrzędę, plotkarza czy osobę zbyt ciekawską. Często też pokazywano konflikty między nim a synową lub zięciem.

Przyczyny negatywnego postrzegania

Skąd bierze się ten negatywny stereotyp? Po części z obaw o majątek, który młodzi dostawali w posagu lub spadku po rodzicach. Teściowie chcieli mieć kontrolę nad tym majątkiem.

Rolę odgrywały też realne trudności i konflikty wynikające z różnic charakterów, przyzwyczajeń i poglądów na życie.

Tradycja nazywania teściów w Polsce

dawniej o teściu w języku polskim funkcjonowało wiele określeń. Niektóre były neutralne, inne żartobliwe lub lekceważące.

Do neutralnych należały na przykład: teść, teściowa, świekra, świekier. Te bardziej żartobliwe to między innymi: pierdoła, pierdzieła, pałkarz, badyla – na określenie teścia lub jadłowstrętowa – na określenie teściowej.

W niektórych regionach Polski zdrobnienia od słowa "teść" były formą grzecznościową, na przykład teścik, teściunia. W innych jednak używano ich, by podkreślić lekceważący stosunek do teściów.

Żartobliwe określenia w gwarach

W gwarach ludowych i regionalizmach pojawiało się też wiele innych, humorystycznych określeń na teściów. Na przykład na Podlasiu mówiono o nich: moja katorga lub mój krzyżyk ciężki.

Z kolei w Wielkopolsce teściową nazywano belką, co nawiązywało do przeszkadzania i "leżenia na głowie". Teścia zaś zwano krętaczem, podkreślając jego wadę wtrącania się wszędzie.

Niektóre regionalne określenia z czasem upowszechniły się w całym kraju, na przykład "pierdoła" czy "belka". Świadczy to o popularności kpiących przezwisk dla teściów.

Czytaj więcej:Gwara poznańska: Przewodnik po regionalnych słowach

Zwroty i formy grzecznościowe dawniej

Kontakty z teściami regulował dawniej ścisły ceremoniał. Dotyczył on zwłaszcza synowej, która musiała okazywać teściom ogromny szacunek.

Zwracano się do nich per "matko", "ojcze" lub używając zdrobnień, na przykład: "matulu", "tatulu". Podkreślało to dystans wiekowy oraz podporządkowanie synowej.

Bardzo ważne były także odpowiednie formy grzecznościowe. Synowa mówiąc o swoich teściach używała liczby mnogiej, na przykład: "jak się mają państwo teściowie?".

Taki ceremoniał miał chronić relacje rodzinne, ale też utrudniał budowanie bliższych więzi między młodymi a starszym pokoleniem.

Dawne formy grzecznościowe wobec teściów Współczesne odpowiedniki
matko, ojcze mamo, tato
państwo teściowie po imieniu lub na "ty"

Teść jako postać w kulturze i sztuce dawniej

Dawniej o teściu: Etykieta i nazewnictwo

dawniej o teściu krążyło wiele opowieści, przysłów i kawałów, które z czasem zaczęły przenikać także do kultury.

W literaturze pojawiał się motyw konfliktu młodego małżeństwa z teściami lub wtrącającej się teściowej. Można go znaleźć na przykład w komedii Aleksandra Fredry "Zemsta".

Teść był też bohaterem fraszek, humoresek czy piosenek ludowych. Ukazywano w nich zazwyczaj kłótliwe i swarliwe relacje zięcia z teściem.

Nie brakowało także przedstawień teściów w sztukach teatralnych, a nawet filmach. Często pokazywano ich jako źródło problemów dla młodej pary lub jako postacie komiczne.

  • W kulturze ludowej popularny był motyw konfliktu młodych małżonków z teściami.
  • Teść pojawiał się jako postać komiczna lub negatywna w wielu dziełach.

Powszechne opinie na temat teściów kiedyś

Jak wynika z dawnych przysłów, opinii i przekazów kulturowych - stosunek do teściów był raczej negatywny. Uważano ich za:

  • wtrącających się i kontrolujących życie młodych
  • zbyt surowych krytyków małżonków swoich dzieci
  • skąpców i sknerów
  • osoby zrzędliwe i ponuraków
  • źródło konfliktów i kłótni w rodzinie

Te negatywne stereotypy przez długi czas funkcjonowały w społecznej świadomości. Na szczęście dziś relacje młodych małżeństw z teściami układają się znacznie lepiej.

Podsumowanie

Dawniej w Polsce dawniej o teściu mówiono z przekąsem i lekceważeniem. Funkcjonował negatywny stereotyp teścia jako osoby kłótliwej, wtrącającej się w życie młodych i wywołującej konflikty.

Teść był też bohaterem wielu żartów i anegdot podkreślających jego wady. Często pojawiał się również jako postać komiczna w kulturze. Na szczęście obecnie relacje z teściami są znacznie lepsze i bardziej partnerskie niż dawniej.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Balladyna: Opis postaci i kluczowe cechy bohaterów
  2. "Nie posiadam": Jak elegancko wyrazić brak czegoś?
  3. Kłoda: Słowo klucz w krzyżówkach
  4. Debata: Synonimy i konteksty użycia
  5. Garderoba na literę Z: Przewodnik po modzie
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski

Jestem pasjonatką języka polskiego i literatury, która pragnie dzielić się swoją miłością i wiedzą z innymi. Jako założycielka portalu o poprawnej polszczyźnie i literaturze, moim celem jest edukowanie, inspirowanie i budowanie mostów między klasyką a współczesnością. Z wykształcenia jestem polonistką, a z zamiłowania - opiekunką słów i opowieści. Moje artykuły i poradniki są przystanią dla każdego, kto chce zgłębiać tajniki naszego pięknego języka oraz odkrywać literackie arcydzieła. Wierzę, że język jest żywym organizmem, a literatura - lustrem świata, dlatego zapraszam do wspólnej podróży po krainie słów.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły