W internecie tekst bardzo szybko przestaje należeć do kogoś konkretnego: wrzucasz artykuł na blog, opisujesz usługę, publikujesz poradnik, dopracujesz wpis sprzedażowy, a po kilku tygodniach okazuje się, że ten sam fragment żyje już na cudzej stronie. Czasem z Twoimi przecinkami, czasem z tym samym przykładem lub nawet z linkiem, którego ktoś nie zauważył i skopiował razem z tekstem.
Najbardziej irytujące jest to, że kradzież treści rzadko wygląda jak wielka, filmowa afera. Częściej jest banalna:
Ktoś nie chciał płacić za copywritera. Ktoś uznał, że „przecież to tylko opis”. Ktoś kupił tani pakiet tekstów i nie sprawdził, skąd one są, a ktoś inny wziął gotowy artykuł, zmienił dwa nagłówki i uznał, że sprawa załatwiona.
Dla autora to jednak nadal jest ta sama sytuacja: ktoś wykorzystuje jego pracę bez zgody.
Najpierw: nie wszystko da się zamknąć na kłódkę
Warto zacząć od rzeczy mało przyjemnej, ale prawdziwej:
Nie da się w pełni zabezpieczyć tekstu opublikowanego w internecie.
Ten tekst można skopiować, przepisać, pobrać ze strony internetowej lub przerobić. Temat nie ma znaczenia, o ile jest on aktualny dla potencjalnych złodziei twoich treści. Największym ryzykiem kradzieży obarczone są materiały eksperckie, jak choćby wnikliwa analiza i testy kasyno online Przelewy24, które redakcja SpinProfy opracowuje na podstawie rzetelnych danych analitycznych. Im lepiej piszesz, tym większa jest pokusa, by skorzystać z owoców twojej pracy.
Blokada prawego przycisku myszy? Może zatrzymać osobę, która przypadkiem chciała skopiować dwa zdania. Nie zatrzyma kogoś, kto naprawdę chce ukraść tekst. Takie zabezpieczenia bywają zresztą bardziej uciążliwe dla normalnych czytelników niż dla osób, które kopiują treści masowo.
Dlatego lepiej myśleć o ochronie tekstu inaczej. Nie jako o murze, którego nikt nie przeskoczy, ale jako o systemie śladów. Chodzi o to, żeby było jasne, kto napisał tekst pierwszy, gdzie został opublikowany, jak wyglądała jego pierwotna wersja i co dokładnie zostało skopiowane.
Podpis pod tekstem to drobiazg, który robi różnicę
Dużo osób publikuje teksty bez autora. Jest tytuł, jest treść, czasem data, ale nie ma żadnej informacji, kto za tym stoi. Z punktu widzenia czytelnika może to nie być wielki problem. Z punktu widzenia ochrony treści już tak.
Podpis autora nie odstraszy każdego, ale porządkuje sytuację. Jeśli tekst ma imię i nazwisko, nazwę redakcji albo markę, trudniej udawać, że nie wiadomo, czyje to było. Dobrze działa też data publikacji, szczególnie jeśli tekst jest indeksowany przez wyszukiwarkę i pojawia się w archiwum strony.
Warto też mieć na stronie krótką informację o prawach autorskich. Nie musi brzmieć jak paragraf z regulaminu. Wystarczy proste zdanie, że treści są własnością autora lub firmy i nie mogą być kopiowane bez zgody. Taki dopisek nie tworzy ochrony sam z siebie, bo zgodnie z polską ustawą o prawie autorskim utwór jest chroniony już od chwili ustalenia, nawet jeśli ma jeszcze nieukończoną formę. Ma jednak znaczenie praktyczne: daje jasny komunikat, że te materiały nie są niczyje.
Nie kasuj roboczych wersji
Najlepsze dowody autorstwa często są zupełnie niepozorne:
- plik w Google Docs;
- mail do klienta, brief;
- historia zmian;
- wersja z podpisami.
To właśnie one pokazują, że tekst powstawał etapami i pozwalają ustalić, kto rzeczywiście nad nim pracował.
Właśnie dlatego nie warto po publikacji od razu sprzątać wszystkiego do zera. Jeśli tekst jest ważny, zostaw jego roboczą wersję, zachowaj datę utworzenia pliku, korespondencję, zrzut ekranu z publikacji.
Linkowanie wewnętrzne nie jest tylko dla SEO
Linki wewnętrzne zwykle kojarzą się z pozycjonowaniem, ale przy ochronie treści też bywają przydatne. Jeśli w artykule naturalnie odsyłasz do innych własnych materiałów, osoba kopiująca może te linki przenieść razem z tekstem, bo nie zawsze zauważy, zwłaszcza jeśli kopiuje szybko albo automatycznie.
Oczywiście nie ma sensu zamieniać każdego akapitu w pułapkę z linkami. Tekst nadal ma być wygodny do czytania. Ale rozsądne linkowanie do własnych poradników, usług, raportów czy wcześniejszych analiz pomaga osadzić tekst w konkretnym miejscu. Kopia zaczyna wtedy wyglądać jak wyrwany fragment większej całości.
Nie publikuj wszystkiego, co ma wysoką wartość
Są teksty, które spokojnie mogą być dostępne publicznie. Są też takie, nad którymi pracowało się długo: raporty, analizy, autorskie metody, obszerne poradniki, materiały dla klientów, gotowe schematy działania. Przy takich treściach warto zadać sobie pytanie: czy pełna wersja naprawdę musi wisieć w otwartym internecie?
Czasem lepiej opublikować tylko fragment, a całość udostępnić w newsletterze, PDF-ie, panelu klienta albo po pozostawieniu adresu mailowego. Nie chodzi o chowanie każdej myśli za formularzem, tylko o to, żeby nie oddawać najcenniejszych materiałów w formie, którą ktoś może skopiować w minutę i wykorzystać jako własny produkt.
Gdy znajdziesz kopię, najpierw zbierz dowody
Pierwszy odruch zwykle jest prosty: napisać ostro, natychmiast, najlepiej dużymi literami, ale lepiej tego nie robić.
- Najpierw zapisz wszystko, zrób zrzuty ekranu strony, na której pojawił się Twój tekst.
- Zapisz adres URL, datę, nazwę serwisu, fragmenty skopiowanej treści i link do oryginału. Jeśli kopia jest częściowa, zaznacz konkretne akapity. Jeśli cały tekst został przejęty, zachowaj widok całej strony.
- Dopiero później pisz do właściciela strony.
Wiadomość powinna być krótka, spokojna i konkretna. Wystarczy wskazać, który tekst został skopiowany, gdzie znajduje się oryginał i czego oczekujesz: usunięcia treści, podpisania autora, dodania linku, zapłaty za wykorzystanie materiału albo kontaktu w celu wyjaśnienia sprawy.
W wielu przypadkach taka wiadomość wystarczy. Nie dlatego, że druga strona nagle odkrywa moralność, ale dlatego, że widzi, że autor ma dowody i nie odpuścił tematu.
Plagiat boli nie tylko ambicję
Kradzież tekstu jest nieprzyjemna emocjonalnie, bo ktoś bierze coś, co wymagało pracy, i podpisuje się pod tym własną stroną, ale problem jest też bardzo praktyczny.
Skopiowany tekst może konkurować z oryginałem w wyszukiwarce:
Może pojawić się na stronie słabej jakości, obok przypadkowych reklam albo treści, z którymi nie chcesz być kojarzona. Może też rozmywać ekspercki charakter Twojej marki lub sprawić, że klient albo czytelnik zobaczy Twój tekst w innym miejscu i nie będzie wiedział, kto naprawdę jest autorem.
Dlatego ochrona treści nie jest przesadą. To część dbania o markę, widoczność i własną pracę.
Przy tekstach dla klientów wszystko ustalaj wcześniej
Jeśli piszesz teksty zawodowo, temat praw autorskich powinien pojawić się przed oddaniem materiału, a nie dopiero wtedy, gdy coś pójdzie nie tak. Warto ustalić, czy klient dostaje tylko gotowy tekst do publikacji, czy także majątkowe prawa autorskie. Czy może tekst przerabiać? Czy może publikować go w wielu miejscach? Czy autor może pokazać go w portfolio?
Takie rzeczy nie muszą być opisane językiem kancelarii prawnej, ale powinny być jasne. Najgorsza sytuacja to ta, w której każda strona zakłada coś innego. Klient myśli, że po zapłacie może zrobić z tekstem wszystko. Autor myśli, że zgodził się tylko na jedną publikację. Potem robi się niepotrzebnie nerwowo.
Dobra umowa albo choćby precyzyjny mail potrafią oszczędzić dużo nieporozumień.
