Przenośnia: Figura stylistyczna i jej zastosowanie

Przenośnia: Figura stylistyczna i jej zastosowanie
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski22 lutego 2024 | 5 min

Figura stylistyczna przenośnia to niezwykle interesujące zjawisko w języku polskim. Polega ono na użyciu wyrazu w przenośnym, a nie dosłownym znaczeniu w celu wzmocnienia ekspresji lub obrazu artystycznego. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej, czym dokładnie jest przenośnia, jakie pełni funkcje, gdzie można ją spotkać oraz jakie rodzaje przenośni wyróżniamy.

Kluczowe wnioski:
  • Przenośnia to figura stylistyczna polegająca na użyciu wyrazu w przenośnym znaczeniu
  • Pełni funkcję ekspresywną, obrazową oraz estetyczną w tekście
  • Występuje np. w literaturze pięknej, publicystyce, reklamie
  • Do rodzajów przenośni należą: epitet, porównanie, metafora, metonimia
  • Jest chętnie wykorzystywana przez pisarzy i poetów

Pojęcie i definicja przenośni

Przenośnia (inaczej figura stylistyczna) to wyraz lub wyrażenie użyte w przenośnym, a nie dosłownym znaczeniu w celu spotęgowania ekspresji wypowiedzi. Ma ona na celu wzmocnienie wrażenia, wywołanie silnych skojarzeń i emocji u odbiorcy.

Przenośnia polega na przeniesieniu cech jednego przedmiotu na inny, nie mający z nim bezpośredniego związku. Dzieje się tak na podstawie skojarzeń i analogii między tymi obiektami. Przykładowo, mówiąc o czyimś zachowaniu, że było "wilcze", przenosimy cechy wilka (agresję, okrucieństwo) na człowieka.

Zastosowanie przenośni sprawia, że język staje się bardziej plastyczny, obrazowy i oddziałujący na wyobraźnię. Urozmaica styl wypowiedzi i czyni ją ciekawszą. Dlatego figury stylistyczne przenośnie są chętnie wykorzystywane w literaturze pięknej, poezji czy tekstach publicystycznych.

Przenośnia różni się od dosłownego znaczenia słów. Powiedzenie "Jan ma ciepłe serce" nie oznacza dosłownie, że czyjeś serce fizycznie emituje ciepło. To przenośnia - serce symbolizuje tu dobroć, wrażliwość, współczucie.

Funkcje przenośni

Przenośnie pełnią w tekście kilka istotnych funkcji:

  • Funkcja ekspresywna - wzmacniają emocje i wrażenia
  • Funkcja obrazowa - oddziałują na zmysły, budują konkretne wyobrażenia
  • Funkcja estetyczna - upiększają język, nadają mu oryginalności

Budowa przenośni

Podstawowymi elementami przenośni są:

Ten, o którym mówi się w przenośni (np. człowiek) oraz przedmiot, do którego się go przyrównuje (np. wilk)

Im bardziej odległe od siebie są te porównywane obiekty, tym przenośnia jest bardziej nieoczekwana i oryginalna. Jednak musi istnieć między nimi pewne podobieństwo (np. okrucieństwo wilka i człowieka), by przenośnia nie była całkowicie oderwana od rzeczywistości.

Składniowo, przenośnie mogą przybierać formę rzeczowników ("wilk"), przymiotników ("wilczy"), fraz ("wilk w owczej skórze") oraz całych zdań i porównań.

Czytaj więcej:Motywy średniowieczne: Przegląd i znaczenie

Rodzaje przenośni

Wyróżniamy wiele rodzajów przenośni. Oto główne z nich:

1. Epitet

Jest to określenie podkreślające jakąś cechę osoby lub przedmiotu. Przykłady epitetów:

  • zimny jak lód (chłód)
  • złoty świt (blask słońca)
  • perłowy uśmiech (delikatność)

2. Porównanie

Bezpośrednie zestawienie dwóch obiektów przy pomocy spójników "jak", "niby", "podobny do". Przykład: biały jak śnieg.

3. Metafora

Przeniesienie cech jednego obiektu na inny bez użycia porównań, np. czas to pieniądz.

4. Metonimia

Zastąpienie czegoś innym, z którym jest blisko związane, np. czytać Mickiewicza (zamiast - dzieła Mickiewicza).

Jakie wywołuje skutki i efekty

Przenośnia: Figura stylistyczna i jej zastosowanie

Stosowanie przenośni w tekście prowadzi do wielu pozytywnych efektów.

1 Upodabnia text do poezji
2 Nadaje mu moc perswazującą
3 Zwiększa jego sugestywność
4 Pobudza wyobraźnię czytelnika
5 Pogłębia przeżycia i wrażenia

Jak widać, figury stylistyczne przenośnie mają ogromny wpływ na odbiór treści. Dzięki nim przekaz staje się bardziej plastyczny, ekspresyjny i poruszający.

Zastosowanie przenośni

Przenośnie znalazły szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach życia, gdzie potrzebny jest sugestywny i obrazowy język. Używa się ich przede wszystkim w:

  • Literaturze pięknej (epika, liryka, dramat)
  • Dziennikarstwie i publicystyce
  • Przemówieniach i tekstach reklamowych
  • Tekstach piosenek

Im bardziej twórczy charakter ma dana wypowiedź, tym chętniej sięga się w niej po przenośnie. Mają one bowiem moc oddziaływania na emocje - a to jest niezwykle pożądane zarówno w sztuce, jak i marketingu.

Wykorzystanie w reklamie i marketingu

Przenośnie odgrywają kluczową rolę w branży reklamowej i marketingowej. Ich zadaniem jest wywołanie pozytywnych skojarzeń z reklamowaną usługą lub produktem. Np. w reklamie pasty do zębów hasło “uśmiech biały jak perły” oddziałuje na wyobraźnię, przywołując skojarzenia z pięknem i czystością.

Inne przykłady przenośni w reklamach, które pomagają sprzedawać to: “włosy gładkie jak jedwab”, “skóra aksamitnie gładka”, “krem cud nie do opisania”. Jak widać, figury stylistyczne przenośnie mają ogromny, niedoceniany potencjał w budowaniu przekazu reklamowego i kreowaniu wizerunku marek.

Podsumowanie

Przenośnia (figura stylistyczna) to niezwykle ciekawe zjawisko polegające na użyciu wyrazu w przenośnym znaczeniu, a nie dosłownym. Robi się tak po to, by wzmocnić ekspresję i oddziaływanie na odbiorcę. Figury stylistyczne przenośnie nadają językowi plastyczności, obrazowości i siły wyrazu. Wykorzystuje się je w literaturze, publicystyce czy reklamie.

Jak przeczytaliśmy, przenośnie mają wiele funkcji - ekspresywną, obrazową i estetyczną. Przybierają formę epitetów, porównań, metafor czy metonimii. Ich zastosowanie prowadzi do wielu pozytywnych efektów, jak upodobnienie tekstu do poezji, nadanie mu mocy perswazji czy pobudzenie wyobraźni. To niezwykle przydatne i skuteczne narzędzie wywierania wpływu na odbiorców.

5 Podobnych Artykułów

  1. Balladyna: Opis postaci i kluczowe cechy bohaterów
  2. Honor czy chonor - jak brzmi poprawna pisownia tego słowa?
  3. "Nie ma" czy "niema": Poprawna forma i zastosowanie
  4. Kurtka szwedka z lat 70.: Ikoną stylu
  5. PLN, TZN i inne skróty: Co dokładnie oznaczają te akronimy?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Aleksander Lewandowski
Aleksander Lewandowski

Jestem pasjonatką języka polskiego i literatury, która pragnie dzielić się swoją miłością i wiedzą z innymi. Jako założycielka portalu o poprawnej polszczyźnie i literaturze, moim celem jest edukowanie, inspirowanie i budowanie mostów między klasyką a współczesnością. Z wykształcenia jestem polonistką, a z zamiłowania - opiekunką słów i opowieści. Moje artykuły i poradniki są przystanią dla każdego, kto chce zgłębiać tajniki naszego pięknego języka oraz odkrywać literackie arcydzieła. Wierzę, że język jest żywym organizmem, a literatura - lustrem świata, dlatego zapraszam do wspólnej podróży po krainie słów.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły